Chóng mặt dữ dội tưởng đột quỵ, hóa ra do 'sỏi tai'

Chóng mặt là triệu chứng phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi và do nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó, không ít trường hợp khiến người bệnh và gia đình hoang mang vì nhầm lẫn với đột quỵ - một tình trạng cấp cứu nguy hiểm.
Tuy nhiên, thực tế có những trường hợp chóng mặt dữ dội lại xuất phát từ một bệnh lý lành tính, có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm, điển hình là chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV), hay còn gọi là "sỏi tai".

Nhập viện vì chóng mặt dữ dội, nghi đột quỵ

Mới đây, tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, Trung tâm Đột quỵ đã tiếp nhận một bệnh nhân 63 tuổi nhập viện trong tình trạng chóng mặt dữ dội ngay sau khi thức dậy. Người bệnh mô tả cảm giác "mọi thứ quay cuồng", đặc biệt rõ khi thay đổi tư thế như ngồi dậy hoặc quay đầu, kèm theo buồn nôn.

Lo ngại đây là dấu hiệu của đột quỵ, gia đình lập tức đưa bệnh nhân đến bệnh viện cấp cứu. Tuy nhiên, kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não không ghi nhận tổn thương, qua đó loại trừ nguyên nhân nguy hiểm này. Sau khi thăm khám chuyên sâu và thực hiện các nghiệm pháp chuyên biệt, bác sĩ xác định người bệnh mắc chóng mặt tư thế kịch phát lành tính.

Người bệnh được điều trị bằng nghiệm pháp Epley – phương pháp không dùng thuốc giúp đưa các "sỏi tai" về đúng vị trí. Sau can thiệp, triệu chứng cải thiện rõ rệt, bệnh nhân có thể sinh hoạt gần như bình thường.

Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính dễ bị nhầm lẫn

Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất gây chóng mặt trong thực hành lâm sàng. Bệnh xảy ra khi các tinh thể canxi nhỏ (otoconia) trong tai trong bị bong ra và di chuyển vào ống bán khuyên.

Bình thường, các tinh thể này nằm trong xoang nang (utricle) và đóng vai trò quan trọng trong việc cảm nhận trọng lực và giữ thăng bằng. Tuy nhiên, khi chúng bị lệch khỏi vị trí, đặc biệt là rơi vào ống bán khuyên sau, sự thay đổi tư thế đầu sẽ khiến các tinh thể di chuyển bất thường, kích thích hệ thống tiền đình.

Hệ quả là não nhận được tín hiệu sai lệch về chuyển động, gây ra cảm giác quay cuồng dữ dội, mất thăng bằng dù thực tế cơ thể không hề di chuyển tương ứng.

Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ xuất hiện tình trạng này. Trong đó, tuổi tác là nguyên nhân hàng đầu do quá trình thoái hóa tự nhiên khiến cấu trúc tinh thể canxi kém ổn định.

Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng có thể góp phần gây bệnh như:

• Chấn thương vùng đầu, dù là nhẹ;
• Thiếu vitamin D – ảnh hưởng đến chuyển hóa canxi;
• Viêm tai trong hoặc viêm dây thần kinh tiền đình;
• Sau phẫu thuật tai – mũi – họng hoặc phẫu thuật răng hàm mặt;
• Rối loạn tiền đình không rõ nguyên nhân.

Đáng chú ý, không ít trường hợp bệnh xuất hiện tự nhiên mà không xác định được nguyên nhân cụ thể.

Triệu chứng điển hình của chóng mặt tư thế kịch phát lành tính

Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính thường có biểu hiện đặc trưng nhưng dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý thần kinh nguy hiểm hơn. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:

• Cảm giác quay cuồng dữ dội, đặc biệt khi thay đổi tư thế đầu;
• Mất thăng bằng, đứng không vững;
• Buồn nôn hoặc nôn;
• Nhìn mờ, rung giật nhãn cầu;
• Cảm giác lâng lâng, choáng váng

• Các cơn chóng mặt thường kéo dài ngắn, chỉ khoảng vài chục giây đến dưới một phút, sau đó tự hết. Tuy nhiên, chúng có thể tái phát nhiều lần, gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và làm tăng nguy cơ té ngã, đặc biệt ở người cao tuổi.
  Khác biệt giữa chóng mặt do 'sỏi tai' và đột quỵ

  Điểm đáng lưu ý là triệu chứng chóng mặt có thể xuất hiện trong cả bệnh lý tiền đình lành tính và đột quỵ. Vì vậy, việc phân biệt hai tình trạng này là rất quan trọng.

  Chóng mặt do "sỏi tai" thường xuất hiện khi thay đổi tư thế, không kèm theo yếu liệt tay chân hay rối loạn ngôn ngữ. Trong khi đó, đột quỵ thường đi kèm các dấu hiệu thần kinh khu trú như:

• Nói khó, nói ngọng;
• Yếu hoặc liệt một bên cơ thể;
• Mất thị lực hoặc nhìn đôi;
• Đau đầu dữ dội;
• Rối loạn ý thức.

• Nếu xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức để được cấp cứu kịp thời.

  Việc chẩn đoán chóng mặt tư thế kịch phát lành tính chủ yếu dựa vào khai thác triệu chứng và thực hiện các nghiệm pháp lâm sàng.

  Điểm tích cực là bệnh có thể điều trị hiệu quả mà không cần dùng thuốc. Phương pháp phổ biến nhất hiện nay là nghiệm pháp Epley - một kỹ thuật đơn giản giúp đưa các tinh thể canxi trở lại vị trí ban đầu trong tai trong.

  Sau điều trị, phần lớn người bệnh cải thiện nhanh chóng, giảm hoặc hết hẳn triệu chứng. Tuy nhiên, bệnh vẫn có khả năng tái phát, do đó cần theo dõi và tái khám khi cần thiết.

  Lời khuyên bác sĩ

  Dù là bệnh lý lành tính, người bệnh không nên chủ quan khi gặp tình trạng chóng mặt. Cần đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu:

• Chóng mặt dữ dội, tái phát nhiều lần;
• Triệu chứng kéo dài nhiều giờ không giảm;
• Kèm theo các dấu hiệu bất thường như yếu tay chân, nói khó, mất ý thức;
• Té ngã hoặc mất thăng bằng nghiêm trọng.

• Việc chẩn đoán sớm không chỉ giúp điều trị hiệu quả mà còn loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm như đột quỵ.

  Tóm lại: Chóng mặt là triệu chứng phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều nguyên nhân khác nhau, từ lành tính đến nguy hiểm. Trường hợp bệnh nhân trên là lời nhắc nhở rõ ràng rằng không phải mọi cơn chóng mặt dữ dội đều là đột quỵ, nhưng cũng không nên chủ quan bỏ qua.

  Để giảm nguy cơ mắc bệnh, người dân nên duy trì lối sống lành mạnh, bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất, đặc biệt là vitamin D. Đồng thời, cần hạn chế chấn thương vùng đầu và điều trị sớm các bệnh lý tai - mũi - họng.

  Với người cao tuổi, việc thay đổi tư thế nên thực hiện từ từ, tránh đứng dậy đột ngột để giảm nguy cơ chóng mặt và té ngã.

  NL ( theo báo SK&ĐS )

​