Trung Tâm Kiểm Soát Bệnh Tật Nghệ An

https://cdcnghean.vn

Yếu tố nguy cơ và biểu hiện sớm của xuất huyết não

Xuất huyết não là tình trạng tổn thương mạch máu não đột ngột dẫn đến nhiều biến chứng thần kinh nặng nề. Xuất huyết não ít gặp hơn nhồi máu não, nhưng tỷ lệ tử vong và di chứng cao hơn.

Xuất huyết não là tình trạng tổn thương mạch máu não đột ngột dẫn đến nhiều biến chứng thần kinh nặng nề. Xuất huyết não ít gặp hơn nhồi máu não, nhưng tỷ lệ tử vong và di chứng cao hơn.

Nguyên nhân xuất huyết não

Xuất huyết não là tình trạng vỡ mạch não trong não đột ngột, dẫn đến tổn thương cả mô não do mạch đó cấp máu và vùng mô não quanh khối xuất huyết bị đè đầy, hoại tử nên mức độ ảnh hưởng đến chức năng thần kinh sẽ nặng nề hơn nhồi máu não. Xuất huyết não ít gặp hơn nhồi máu não (khoảng 20%) nhưng tỷ lệ tử vong và di chứng cao hơn.

Nguyên nhân xuất huyết não, gồm:

Xuất huyết não tiên phát: do bệnh lý xơ vữa, thoái hóa vi thể thành mạch thường do hậu quả của tăng huyết áp kéo dài, rối loạn mỡ máu. Khi người bệnh có cơn tăng huyết áp sẽ làm tăng áp lực lên thành mạch yếu và vỡ ra gây chảy máu não. Vùng chảy máu sẽ đè đầy trực tiếp mô não xung quanh, sẽ gây viêm hoại tử mô não và làm nhồi máu não thứ phát, và tiếp diễn quá trình hoại tử và khiến xuất huyết tiếp tục và khó cầm, khiến khối xuất huyết tăng dần. Khi kích thước đủ lớn sẽ chèn ép não, tăng áp lực nội sọ, phù não nặng, gây tụt kẹt não và chết não.

Xuất huyết não thứ phát: căn nguyên dị dạng mạch máu (phình mạch, thông động-tĩnh mạch, rò động-tĩnh mạch màng cứng, dị dạng mạch thể hang), biến chứng chảy máu sau nhồi máu, bệnh lý rối loạn đông máu, các khối u não chảy máu. Diễn biến sau đó cũng gây vòng xoáy bệnh lý như trên. Xuất huyết não do chấn thương sọ não có cách xử trí khác liên quan đến ngoại khoa nên thường không đề cập trong đột quỵ xuất huyết não.

Về mặt vị trí, chảy máu trong não không do chấn thương được chia thành xuất huyết dưới màng cứng, xuất huyết khoang dưới nhện, xuất huyết trong nhu mô não và xuất huyết trong não thất. Mỗi vị trí chảy máu có thể gợi ý vùng tổn thương, mạch máu tổn thương, dạng xuất huyết để có phương án xử trí thích hợp.

Yếu tố nguy cơ và biểu hiện sớm của xuất huyết não- Ảnh 1.
Bệnh nhân xuất huyết não vừa được cứu chữa tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương

Yếu tố nguy cơ mắc xuất huyết não

Các yếu tố nguy cơ mắc xuất huyết não, gồm:

Tuổi cao, tiền sử đột quỵ não, nghiện rượu, nghiện ma túy

Bệnh lý nền: tăng huyết áp, rối loạn đông máu, dùng thuốc chống đông, điều trị thuốc tiêu sợi huyết (trong nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim cấp), dị dạng động mạch não, viêm mạch, bệnh amyloidosis não, u tân sinh nội sọ.

Biểu hiện xuất huyết não như thế nào?

Khởi đầu với đau đầu đột ngột, thường là trong khi vận động nặng. 

Sau đó người bệnh xuất hiện mất ý thức, có thể thoáng qua hoặc hôn mê luôn nếu xuất huyết rộng. Buồn nôn, nôn, sảng, và cơn co giật có thể xảy ra.

Dấu hiệu thần kinh khú trú: đột ngột và tiến triển nặng dần theo vùng não bị chảy máu và bị khối máu tụ đè đẩy, như liệt nửa người, liệt dây thần kinh sọ, bán manh…

Dấu hiệu nguy kịch (xuất huyết não diện rộng): Người bệnh hôn mê, đồng tử giãn, giảm hoặc mất phản xạ với ánh sáng, suy hô hấp, suy tuần hoàn, rối loạn thân nhiệt, dấu hiệu của phù não (phù gai thị), nguy có dẫn tới tụt kẹt não và chết não.

Điều trị xuất huyết não

Tuân theo nguyên tắc cấp cứu: ưu tiên ổn định đường thở, hô hấp, mạch huyết áp. Tiếp đến là kiểm soát chảy máu, tình trạng co giật, huyết áp và áp lực nội sọ.

Đặt ống nội khí quản bảo vệ đường thở chống sặc, suy hô hấp, ổn định oxy máu, hạ huyết áp theo khuyến cáo.

Thuốc an thần, giảm đau, dùng thuốc cắt cơn co giật. Điều chỉnh rối loạn đông máu (thuốc cầm máu, truyền các yếu tố đông máu nếu thiếu hụt như tiểu cầu, huyết tương).

Chống phù não, giảm áp lực nội sọ: bằng nhiều biện pháp cơ học (nằm đầu cao, thở máy, duy trì huyết áp ổn định theo khuyến cáo, thụt tháo, đặt sonde dẫn lưu dạ dày, bàng quang) và thuốc chống phù não (mannitol, muối ưu trương)

Can thiệp nếu có chỉ định: phẫu thuật lấy huyết khối nội sọ, dẫn lưu não thất, can thiệp nội mạch xử trí dị dạng mạch máu não.

Chăm sóc hỗ trợ, điều chỉnh các tình trạng bệnh đi kèm (ví dụ như sốt, nhiễm trùng, thiếu oxy máu, mất nước, tăng đường máu, tăng huyết áp).

Dự phòng và điều trị các biến chứng là rất quan trọng trong giai đoạn cấp tính cũng như giai đoạn hồi phục. Phục hồi chức năng sớm vừa hỗ trợ người bệnh tránh biến chứng, vừa giúp người bệnh nhanh chóng trở về trình trạng bình thường trước đây.

Bệnh nhân hôn mê sâu, xuất huyết não sau khi uống rượu

Bệnh nhân nữ L.T.T.T, 36 tuổi, sống tại Hà Nội, đã được các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cứu sống kỳ diệu sau khi nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, đồng tử giãn - dấu hiệu của tụt kẹt não cấp tính.

Theo thông tin từ gia đình, bệnh nhân có uống rượu vào buổi trưa và tự lái xe về nhà. Tối hôm đó, người bệnh đi ngủ bình thường. Tuy nhiên, sáng hôm sau, người thân phát hiện người bệnh nôn nhiều trong phòng và không còn phản ứng. Khi được đưa đến bệnh viện, bệnh nhân đã hôn mê sâu.

Tại khoa Cấp cứu, bệnh nhân được đánh giá chỉ còn 8 điểm trên thang điểm hôn mê Glasgow. Đồng tử hai bên giãn 2,5mm, phản xạ ánh sáng yếu - dấu hiệu tổn thương thần kinh trung ương và tăng áp lực nội sọ nặng. Kết quả chụp CT cho thấy một khối máu tụ lớn ở vùng thái dương phải, lan rộng đến vùng chẩm, kích thước 6,8 x 8cm. Đặc biệt, đường giữa não bị đẩy lệch gần 1cm - dấu hiệu "báo động đỏ" cho thấy tụt kẹt não đang tiến triển nhanh chóng. Trong tình huống này, mỗi phút trôi qua đều có thể dẫn đến tổn thương não không hồi phục hoặc tử vong nếu không can thiệp kịp thời.

Ngay lập tức, bệnh nhân được mở sọ giải áp: Rạch da trán thái dương bên phải theo hình dấu hỏi. Khoan 4 lỗ trên sọ, cắt rộng xương sọ và mài xương sọ xuống sát nền sọ bằng máy khoan tự động. Lấy hết khối máu tụ, cầm máu kỹ các mạch máu nhỏ, khâu màng cứng, tạo hình màng cứng bằng cân cơ thái dương, khâu phục hồi các lớp da đầu. Nhờ phẫu thuật kịp thời, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch.

Theo BSCKII Tạ Việt Phương, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, đây là ca máu tụ nội sọ lớn (xuất huyết não do vỡ mạch máu não trên nền bệnh nhân tăng huyết áp, béo phì...), nếu không phẫu thuật ngay hoặc quá trình vận chuyển không đảm bảo, tụt kẹt não có thể xảy ra và dẫn đến tử vong. Việc mổ sọ não ngay tại chỗ đã góp phần quyết định cứu sống bệnh nhân.

BSCKII Việt Phương khuyến cáo: "Người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu thần kinh như đau đầu đột ngột, chóng mặt, buồn nôn, yếu nửa người, nói khó, nhìn mờ... Khi có những biểu hiện này, cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được thăm khám và điều trị kịp thời".
 

Thu Hiền( theo báo SK&ĐS)

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây