Người Việt tiêu thụ đồ uống có đường tăng nhanh, nhiều hệ luỵ sức khoẻ hiện hữu

Người Việt tiêu thụ đồ uống có đường tăng nhanh, nhiều hệ luỵ sức khoẻ hiện hữu
Tiêu thụ nhiều đồ uống có đường thiếu kiểm soát được xác định là một trong những nguyên nhân chính gây ra thừa cân, béo phì và các rối loạn chuyển hóa cả ở người trưởng thành và trẻ em, làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường tuýp 2, tăng huyết áp cũng như các biến chứng về bệnh tim mạch, đột quy...

Tiêu thụ nhiều đồ uống có đường thiếu kiểm soát được xác định là một trong những nguyên nhân chính gây ra thừa cân, béo phì và các rối loạn chuyển hóa cả ở người trưởng thành và trẻ em, làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường tuýp 2, tăng huyết áp cũng như các biến chứng về bệnh tim mạch, đột quy...

Bà Đinh Thị Thu Thủy – Phó Vụ trưởng Vụ pháp chế (Bộ Y tế) nhấn mạnh những thông tin trên tại Tọa đàm cung cấp thông tin báo chí về thực trạng tiêu thụ, tác hại của sử dụng đồ uống có đường đối với sức khỏe và vai trò của Thuế tiêu thụ đặc biệt trong kiểm soát tiêu dùng do Bộ Y tế tổ chức sáng nay - 15/11 ở Hà Nội.

Tiêu thụ đồ uống có đường của người Việt gần gấp đôi mức có lợi cho sức khoẻ

Người Việt tiêu thụ đồ uống có đường tăng nhanh, nhiều hệ luỵ sức khoẻ hiện hữu- Ảnh 1.
Bà Đinh Thị Thu Thủy – Phó Vụ trưởng Vụ pháp chế (Bộ Y tế) cho biết: Bộ Y tế đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để cung cấp thông tin về thực trạng sử dụng cũng như tác hại của đồ uống có đường và Bộ Tài chính đã đưa đồ uống có đường vào là một mặt hàng đánh thuế trong dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi).

Theo bà Thuỷ, ở Việt Nam, việc tiêu thụ nước giải khát có đường (loại đồ uống có đường phổ biến nhất) đã tăng nhanh trong những năm gần đây.

Theo số liệu của Euromonitor 2023, tổng tiêu thụ đồ uống có đường đã tăng nhanh từ 1,59 tỷ lít năm 2009 lên 6,67 tỷ lít năm 2023 (tăng 420%).

Tiêu thụ đầu người cũng tăng nhanh tương ứng, từ mức 18 lít/người năm 2009, lên thành 66 lít/người năm 2023 (tăng 350%).

Theo Cục Y tế Dự phòng, trung bình người Việt Nam tiêu thụ khoảng 46,5g đường tự do/người/ngày, gần bằng mức giới hạn tối đa (50g/người/ngày) theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và cao gần gấp đôi so với mức có lợi cho sức khỏe là dưới 25g/người/ngày (cho một người trưởng thành có khẩu phần 2000Kcal/ngày).

Tại toạ đàm, cán bộ dinh dưỡng đại diện UNICEF thông tin, một nghiên cứu về thói quen tiêu thụ và cảm nhận về tác động tới sức khoẻ của đồ uống có đường của thanh thiếu niên Việt Nam cho thấy 43% thanh thiếu niên uống đồ uống có đường trên 2 lần/ 1 tuần; 13,5% uống gần như hàng ngày; phỏng vấn thanh niên cho thấy có tới trên 20% bạn trẻ uống 2 lon/chai trở nên mỗi lần sử dụng đồ uống có đường.

"Giảm thiểu tiêu thụ đồ uống có đường có tiềm năng lớn để bảo vệ, cải thiện sức khoẻ của trẻ em và thanh thiếu niên Việt Nam"- đại diện UNICEF nói.

Người Việt tiêu thụ đồ uống có đường tăng nhanh, nhiều hệ luỵ sức khoẻ hiện hữu- Ảnh 2.
Bà Dương Hương Quỳnh - cán bộ dinh dưỡng của UNICEF tham luận tại toạ đàm.

Các chuyên gia tham gia toạ đàm cũng nhấn mạnh: Áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với đồ uống có đường là một trong các giải pháp can thiệp quan trọng được WHO khuyến nghị nhằm giảm mức tiêu thụ và các tác hại của đồ uống có đường đối với sức khỏe cộng đồng. Đồng thời, khuyến khích người tiêu dùng lựa chọn đồ uống lành mạnh hơn do tác động của việc áp thuế làm tăng giá sản phẩm.

Từ đó, giúp giảm nguy cơ béo phì và nguy cơ phát triển các bệnh không lây nhiễm liên quan đến chế độ ăn uống, đặc biệt bệnh đái tháo đường đang tăng rất nhanh trong thời gian gần đây.

Tại toạ đàm, bà Thuỷ thông tin thời gian qua, Bộ Y tế đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để cung cấp thông tin về thực trạng sử dụng cũng như tác hại của đồ uống có đường và Bộ Tài chính đã đưa đồ uống có đường vào là một mặt hàng đánh thuế trong dự thảo Luật Thuế tiêu thu đặc biệt (sửa đổi).

"Việc áp thuế  đối với đồ uống có đường lần đầu tiên đưa ra trong dự thảo Luật nên hiện đang gặp phải nhiều ý kiến trái chiều"- bà Thu Thuỷ cho hay.

Người Việt tiêu thụ đồ uống có đường tăng nhanh, nhiều hệ luỵ sức khoẻ hiện hữu- Ảnh 3.
Tiêu thụ nhiều đồ uống có đường thiếu kiểm soát được xác định là một trong những nguyên nhân chính gây ra thừa cân, béo phì và các rối loạn chuyển hóa cả ở người trưởng thành và trẻ em.

Khuyến nghị của các tổ chức quốc tế về thuế tiêu thụ đặc biệt với đồ uống có đường tại Việt Nam

Theo dự thảo Luật thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi), dự kiến thảo luận tại Kỳ họp Quốc hội đang diễn ra, lần đầu tiên nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml được đưa vào diện áp thuế tiêu thụ đặc biệt.

Theo Bộ Tài chính, đây là mặt hàng mới được đề xuất bổ sung vào diện chịu thuế nên Bộ đề xuất mức 10% để khuyến khích doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu loại có lượng đường thấp, nâng cao nhận thức, điều chỉnh hành vi của người tiêu dùng.

Chia sẻ tại tọa đàm, ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm – đại diện WHO tại Việt Nam cho biết bệnh liên quan tới sử dụng thường xuyên đồ uống có đường như: Sâu răng, tiểu đường tuýp 2, thừa cân, béo phì, bệnh tim mạch, bệnh thận, bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, gút…

BS Tuấn Lâm cho rằng thuế tiêu thụ đặc biệt là biện pháp hiệu quả để làm giảm sử dụng nước ngọt và hiện là thời điểm thích hợp, cần thiết để áp thuế đồ uống có đường.

"Việt Nam nên xem xét áp dụng lộ tình tăng thuế hàng năm để thuế đồ uống có đường ở mức 40% giá bán nhà sản xuất (tức là 20% giá bán lẻ theo khuyến nghị của WHO) vào năm 2030 để bảo vệ sức khỏe cho thế hệ tương lai. Đồng thời, nên tạo môi trường thuận lợi để giảm tiêu thụ đồ uống có đường (dán nhãn mặt trước, cấm quảng cáo..."- BS Lâm đề xuất

Người Việt tiêu thụ đồ uống có đường tăng nhanh, nhiều hệ luỵ sức khoẻ hiện hữu- Ảnh 4.
ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm – đại diện WHO tại Việt Nam cho rằng: Việt Nam nên xem xét áp dụng lộ trình tăng thuế hàng năm để thuế đồ uống có đường ở mức 40% giá bán nhà sản xuất (tức là 20% giá bán lẻ theo khuyến nghị của WHO).

BS Tuấn Lâm cho biết thêm, khuyến nghị của WHO về đường cụ thể là nên giảm tiêu thụ đường tự do trong suốt quá trình sống. Trong đó, ở cả người lớn và trẻ em, giảm lượng đường tự do ăn vào dưới 10% tổng năng lượng ăn vào hàng ngày, tương đương với 12 thìa cà phê đường.

"Tốt nhất nên giảm thêm lượng đường tự do ăn vào xuống dưới 5% (6 thìa cà phê đường) tổng năng lượng ăn vào sẽ mang lại lợi ích bổ sung"- BS Tuấn Lâm nói.

Đại diện UNICEF cũng đồng tình với khuyến nghị của WHO và nhiều quốc gia trên thế giới đã thực hiện để kiểm soát tiêu thụ đồ uống có đường là áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt;

Đồng thời, cần tăng cường các quy định về ghi nhãn thực phẩm như ghi nhãn dinh dưỡng, hàm lượng đường ở mặt trước; yêu cầu ghi cảnh báo nguy cơ ảnh hưởng đến sức khoẻ do tiêu thụ nhiều đường; Cùng đó nâng cao nhận thức của cộng đồng về ảnh hưởng của đồ uống có đường lên sức khoẻ...

Kiểm soát chặt chẽ hơn nữa việc bán, quảng cáo, tiếp thị, tài trợ các sản phẩm đồ uống có đường..

Người Việt tiêu thụ đồ uống có đường tăng nhanh, nhiều hệ luỵ sức khoẻ hiện hữu- Ảnh 5.
Quang cảnh toạ đàm.

Theo Ngân hàng Thế giới, đến 7/2023: 108 quốc gia/vùng lãnh thổ đã ban hành chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt trên toàn quốc nhằm tăng giá đồ uống có đường vì mục tiêu sức khỏe;

Có 3 quốc gia khác áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt tại một số thành phố/tỉnh/địa phương; Có 41 quốc gia áp thuế tỉ lệ (xuất xưởng/ bán lẻ/ bán sỉ) ); 51 quốc gia áp thuế tuyệt đối; 12 quốc gia áp thuế hỗn hợp.

Và 6 nước trong ASEAN: Thái Lan, philippines, Campuchia, malaysia, Brunei đã áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với đồ uống có đường...
 

Thu Hiền (theo báo SK&ĐS)
