Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tiếp xúc với các chất ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ mắc các bệnh viêm đường hô hấp cấp, viêm phổi tắc nghẽn mãn tính, hen suyễn, bệnh tim mạch, đột quỵ, tổn thương da, bệnh về mắt, đồng thời tác động đến hệ thần kinh, hệ miễn dịch và sức khỏe tâm thần. Để bảo vệ sức khỏe người dân, nhất là nhóm đối tượng nhạy cảm như trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người mắc bệnh hô hấp và tim mạch, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã ban hành các khuyến cáo phòng chống tác động của ô nhiễm không khí.
Những người nhạy cảm với các chất ô nhiễm không khí cần tránh tiếp xúc với các nguồn phát thải ô nhiễm như khu vực giao thông, công trình xây dựng, các nơi đốt nhiên liệu bằng than, củi. Trong điều kiện không khí ô nhiễm nặng, nếu có triệu chứng như ho, khó thở, đau ngực, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị. Việc nâng cao dinh dưỡng, giữ ấm cơ thể trong mùa đông và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ đối với các bệnh mãn tính như hô hấp và tim mạch là những biện pháp được khuyến nghị để bảo vệ sức khỏe.
Các khuyến cáo cụ thể được áp dụng tùy thuộc vào mức độ chất lượng không khí được thể hiện qua chỉ số AQI. Cụ thể, khi AQI ở mức trung bình từ 51 đến 100, người bình thường có thể tham gia các hoạt động ngoài trời mà không hạn chế. Tuy nhiên, những người nhạy cảm được khuyến cáo giảm thời gian hoạt động ngoài trời và theo dõi sức khỏe nếu có triệu chứng bất thường. Khi AQI ở mức kém từ 101 đến 150, người dân nên giảm thời gian tham gia các hoạt động ngoài trời, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ ô nhiễm cao như đường phố, công trình xây dựng. Học sinh có thể tham gia hoạt động ngoài trời nhưng cần hạn chế tập thể dục hay vận động mạnh trong thời gian dài.
Khi chỉ số AQI ở mức xấu từ 151 đến 200, người dân cần hạn chế hoạt động ngoài trời, lựa chọn thời điểm ít ô nhiễm để làm việc và nghỉ ngơi nhiều hơn. Việc sử dụng phương tiện giao thông công cộng thay cho xe máy; xe đạp được khuyến khích để giảm tiếp xúc với không khí ô nhiễm. Người nhạy cảm được khuyến nghị thực hiện các hoạt động trong nhà, vệ sinh mũi, họng và mắt bằng nước muối sinh lý. Với AQI ở mức rất xấu từ 201 đến 300, mọi hoạt động ngoài trời nên được hạn chế tối đa. Các gia đình sống gần khu vực ô nhiễm cần đóng cửa sổ và cửa ra vào để giảm tiếp xúc với không khí ô nhiễm. Việc sử dụng khẩu trang có khả năng ngăn bụi mịn được khuyến nghị.
Khi AQI ở mức nguy hại từ 301 đến 500, tất cả các hoạt động ngoài trời nên được tránh. Người dân cần chuyển sang các hoạt động trong nhà và đảm bảo đóng kín cửa sổ, cửa ra vào. Đối với trẻ em tại các trường học, cần cân nhắc cho nghỉ học nếu tình trạng không khí ở mức nguy hại kéo dài trong ba ngày liên tiếp. Trong trường hợp phải đi học, cần điều chỉnh thời gian học và hạn chế các hoạt động ngoài trời.
Trong trường hợp môi trường không khí bị ô nhiễm nghiêm trọng (VN_AQI ngày có giá trị từ 301 trở lên trong thời gian 03 ngày liên tục): Căn cứ Văn bản hợp nhất 01/VBHN-BTNMT ngày 10/01/2025 hợp nhất Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, có thể xem xét tạm dừng hoặc điều chỉnh thời gian làm việc của các cơ quan, tổ chức, trường học. Nếu bắt buộc đi học cần tránh các hoạt động ngoài trời, chuyển sang các hoạt động trong nhà hoặc điều chỉnh thời gian học cho phù hợp. Tạm dừng các hoạt động tập trung đông người ở ngoài trời./.
Khoa Truyền thông - GDSK