Nắng nóng gia tăng- Cần chủ động phòng ngừa say nắng

Theo dự báo của Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, năm 2026 do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, từ đầu năm 2026 đến nay điều kiện khô nóng đã xuất hiện sớm với số ngày nắng nóng gia tăng, khả năng tiếp tục xuất hiện nhiều đợt và gay gắt hơn trung bình nhiều năm. Những ngày gần đây, thời tiết nắng nóng có xu hướng gia tăng và được dự báo sẽ tiếp tục diễn biến gay gắt trong thời gian tới. Nền nhiệt độ cao kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt, lao động mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe người dân. Theo khuyến cáo của Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế, thời tiết nắng nóng cực đoan có thể làm gia tăng các trường hợp say nắng, say nóng, kiệt sức do nhiệt, thậm chí đột quỵ nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Say nắng, say nóng thường xảy ra khi cơ thể phải tiếp xúc quá lâu với môi trường có nhiệt độ cao, làm việc dưới trời nắng gắt hoặc thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột. Nguy cơ này đặc biệt cao ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai; những người lao động ngoài trời như nông dân, công nhân xây dựng, công nhân làm việc tại lò gạch, lò luyện gang thép….; đồng thời gia tăng ở người mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính…
Các biểu hiện của say nắng, say nóng có thể xuất hiện từ nhẹ đến nặng tùy theo mức độ cơ thể bị tác động bởi nhiệt độ cao. Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, tim đập nhanh, thở nhanh, chuột rút hoặc hồi hộp. Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng có thể tiến triển nặng với các biểu hiện như đau đầu dữ dội, khó thở tăng dần, buồn nôn, nôn ói, co giật, ngất xỉu, hôn mê, tụt huyết áp, trụy tim mạch và có nguy cơ tử vong.
Theo hướng dẫn của Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế, khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc say nóng cần nhanh chóng đưa nạn nhân vào nơi thoáng mát, tránh tập trung đông người xung quanh. Nới lỏng quần áo hoặc cởi bỏ bớt quần áo bên ngoài của nạn nhân. Sau đó, lau cơ thể nạn nhân bằng khăn mát hoặc có thể dội nước mát vào cơ thể nạn nhân rồi lau khô. Đặt khăn thấm nước mát hoặc nước đá tại các vị trí như vùng nách, vùng bẹn, hai bên cổ để giúp nhanh chóng giảm nhiệt độ cơ thể. Nếu nạn nhân uống được nước, cho uống từng ngụm nhỏ nước mát. Tốt nhất là uống nước có bổ sung muối và khoáng chất như nước Oresol pha đúng hướng dẫn nhằm bổ sung nước và điện giải. Nếu nạn nhân bị chuột rút, cần xoa bóp nhẹ nhàng vùng cơ bị chuột rút.
Trường hợp nạn nhân xuất hiện các dấu hiệu nặng như co giật, khó thở, hôn mê hoặc tụt huyết áp cần gọi cấp cứu 115 hoặc nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Lưu ý trong quá trình vận chuyển thường xuyên chườm mát cho nạn nhân.
Để chủ động phòng ngừa các vấn đề sức khỏe trong mùa nắng nóng, ngành Y tế khuyến cáo người dân:
- Hạn chế đi ra ngoài trời nắng trong những ngày nắng nóng, đặc biệt trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều.
- Những người đang ở trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp không nên đi ra ngoài trời nắng đột ngột mà cần phải có một khoảng thời gian để cơ thể thích nghi với môi trường bên ngoài bằng cách tăng nhiệt độ điều hòa trong phòng hoặc ngồi nghỉ trong bóng mát trước khi đi ra ngoài trời. - Mặc quần áo sáng màu, thoáng mát, thấm mồ hôi.
- Tăng cường ăn các loại rau xanh và hoa quả, nên có món canh trong bữa ăn hàng ngày. Đặc biệt cần uống tối thiếu 1,5 – 2 lít nước/ngày. Nên uống thành nhiều lần trong ngày, không nên uống quá nhiều nước trong một lần.
- Rèn luyện thân thể để nâng cao sức đề kháng và sức chống chịu của bản thân với điều kiện thời tiết nắng nóng.
Đối với những người phải làm việc trong thời tiết nắng nóng
- Bố trí thời gian làm việc vào những lúc trời mát mẻ như vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Hạn chế thời gian làm việc trong môi trường nhiệt độ cao. Nếu bắt buộc phải làm việc thì không nên làm việc quá lâu trong môi trường nóng bức, tránh các hoạt động thể lực quá sức. Nên định kỳ sau khoảng 45 phút - 1 giờ làm việc thì nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát trong khoảng thời gian từ 15 - 20 phút.
- Hạn chế tối đa diện tích tiếp xúc của ánh nắng lên cơ thể đặc biệt là vùng vai gáy. Sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân phù hợp khi làm việc ngoài trời nắng như quần áo bảo hộ lao động, mũ, nón, kính. Mặc quần áo rộng, thoáng mát và thấm mồ hôi. Có thể sử dụng thêm các loại kem chống nắng.
- Không sử dụng các loại đồ uống có cồn. Cần uống nước đều đặn trong suốt thời gian làm việc. Đặc biệt cần uống thêm các loại nước có bổ sung thêm muối và khoáng chất như Oresol đối với những người bị mất nhiều mồ hôi trong quá trình làm việc, pha và uống đúng theo hướng dẫn .
- Thực hiện các biện pháp làm thoáng mát nơi làm việc như sử dụng mái che, các tấm phản chiếu nhiệt, vật liệu cách nhiệt, hệ thống phun nước, phun sương, lắp đặt hệ thống điều hòa, hệ thống quạt thông gió phù hợp.
Thời tiết nắng nóng được dự báo còn tiếp tục kéo dài và diễn biến phức tạp, mỗi người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống nắng nóng để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Đồng thời, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và địa phương cần tăng cường truyền thông, bảo đảm điều kiện làm việc an toàn cho người lao động trong môi trường nắng nóng, góp phần giảm thiểu các nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe do thời tiết cực đoan gây ra./.