Số ca mắc COVID-19 với biến thể NB 1.8.1 đang gia tăng: Vì sao WHO chưa xếp vào nhóm nguy hiểm?
- Thứ năm - 29/05/2025 21:36
- In ra
- Đóng cửa sổ này
NB 1.8.1 là một biến thể mới của virus SARS-CoV-2, thuộc dòng dõi Omicron, hậu duệ của biến thể JN.1. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tính đến ngày 18/5/2025, đã có 518 chuỗi gen của NB 1.8.1 được báo cáo từ 22 quốc gia, chiếm 10,7% tổng số chuỗi gen toàn cầu trong tuần dịch tễ học 17 (21/4 - 27/4/2025), tăng từ 2,5% bốn tuần trước đó.
NB 1.8.1 là một biến thể mới của virus SARS-CoV-2, thuộc dòng dõi Omicron, hậu duệ của biến thể JN.1. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tính đến ngày 18/5/2025, đã có 518 chuỗi gen của NB 1.8.1 được báo cáo từ 22 quốc gia, chiếm 10,7% tổng số chuỗi gen toàn cầu trong tuần dịch tễ học 17 (21/4 - 27/4/2025), tăng từ 2,5% bốn tuần trước đó.
Mặc dù có sự gia tăng và lợi thế tăng trưởng so với một số biến thể khác như BA.3.2, NB.1, và XFH, mức độ rủi ro được đánh giá là trung bình, WHO chưa đưa NB 1.8.1 vào danh sách các biến thể nguy hiểm. WHO đã phân loại NB 1.8.1 là Biến thể đang được theo dõi (VUM), nghĩa là nó có một số đột biến đáng chú ý cần được theo dõi, nhưng chưa đủ bằng chứng để coi là Biến thể đáng chú ý (VOI) hoặc Biến thể đáng lo ngại (VOC). Thông tin này được công bố trong tài liệu chính thức của WHO là Đánh giá rủi ro ban đầu của vi rút SARS-CoV-2 biến thể NB.1.8.1 (Initial Risk Evaluation of SARS-CoV-2 Variant NB.1.8.1), cập nhật đến ngày 23/5/2025.
Biến thể này đã được phát hiện ở nhiều quốc gia, bao gồm Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ, và các nước châu Á khác, với tỷ lệ tăng nhanh trong vài tuần gần đây. Theo báo cáo từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, các ca nhiễm NB 1.8.1 đã được ghi nhận ở hành khách quốc tế đến Hoa Kỳ, đặc biệt từ Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, và các nước khác, từ ngày 22/4 đến 12/5/2025.
Lý do WHO chưa đưa NB 1.8.1 vào danh sách nguy hiểm
Về khả năng thoát miễn dịch, NB 1.8.1 có mức giảm trung hòa kháng thể từ 1,5 đến 1,6 lần so với biến thể LP.8.1.1, tương đương với các biến thể JN.1 trước đây. Điều này cho thấy khả năng thoát miễn dịch không đáng lo ngại hơn so với các biến thể đã biết. Theo một nghiên cứu mới trên bioRxiv vào đầu tháng 5 năm 2025, NB 1.8.1 có đặc điểm kháng nguyên tương tự các dòng JN.1, không gây ra mối lo lớn về khả năng thoát vaccine.
Không có báo cáo nào cho thấy NB 1.8.1 gây ra bệnh nặng hơn. Không có bằng chứng về tăng số ca nhập viện ICU, tỷ lệ tử vong, hoặc các chỉ số nghiêm trọng khác. Ngoài ra, nó không có khả năng kháng thuốc Nirmatrelvir cao hơn so với các biến thể như XBB.1.16.1, EG.5.1.3, và BA.2.86.1.
Theo khuyến nghị của WHO TAG-CO-VAC, các vắc xin hiện tại, vẫn được cho là hiệu quả trong chống lại triệu chứng và bệnh nặng do NB 1.8.1 gây ra. Tài liệu từ WHO nhấn mạnh rằng vắc xin hiện tại vẫn phù hợp để đối phó với biến thể này.
Tóm lại, các nghiên cứu hiện tại cho thấy NB 1.8.1 chưa gây ra rủi ro sức khỏe công cộng cao hơn so với các biến thể khác. NB 1.8.1 được phân loại là Biến thể đang được theo dõi (VUM), và vắc xin hiện tại vẫn hiệu quả. Người dân cần tiếp tục tuân thủ các biện pháp phòng ngừa như tiêm vaccine, rửa tay, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người và theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống.
Ghi chú: Tiêu chí phân loại biến thể của WHO
- Biến thể đang được theo dõi (VUM - Variant Under Monitoring): Có đột biến nghi ngờ ảnh hưởng đến đặc tính virus, nhưng chưa có bằng chứng rõ ràng về rủi ro cao.
- Biến thể đáng chú ý (VOI - Variant Of Interest): Có bằng chứng về khả năng lây lan tăng, bệnh nặng hơn, hoặc thoát miễn dịch, nhưng chưa đủ để coi là nguy hiểm.
- Biến thể đáng lo ngại (VOC - Variant Of Concern): Có bằng chứng rõ ràng về tăng khả năng lây lan, gây bệnh nặng hơn, hoặc giảm hiệu quả vaccine/điều trị./.
Mặc dù có sự gia tăng và lợi thế tăng trưởng so với một số biến thể khác như BA.3.2, NB.1, và XFH, mức độ rủi ro được đánh giá là trung bình, WHO chưa đưa NB 1.8.1 vào danh sách các biến thể nguy hiểm. WHO đã phân loại NB 1.8.1 là Biến thể đang được theo dõi (VUM), nghĩa là nó có một số đột biến đáng chú ý cần được theo dõi, nhưng chưa đủ bằng chứng để coi là Biến thể đáng chú ý (VOI) hoặc Biến thể đáng lo ngại (VOC). Thông tin này được công bố trong tài liệu chính thức của WHO là Đánh giá rủi ro ban đầu của vi rút SARS-CoV-2 biến thể NB.1.8.1 (Initial Risk Evaluation of SARS-CoV-2 Variant NB.1.8.1), cập nhật đến ngày 23/5/2025.
Biến thể này đã được phát hiện ở nhiều quốc gia, bao gồm Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ, và các nước châu Á khác, với tỷ lệ tăng nhanh trong vài tuần gần đây. Theo báo cáo từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, các ca nhiễm NB 1.8.1 đã được ghi nhận ở hành khách quốc tế đến Hoa Kỳ, đặc biệt từ Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, và các nước khác, từ ngày 22/4 đến 12/5/2025.
Lý do WHO chưa đưa NB 1.8.1 vào danh sách nguy hiểm
Về khả năng thoát miễn dịch, NB 1.8.1 có mức giảm trung hòa kháng thể từ 1,5 đến 1,6 lần so với biến thể LP.8.1.1, tương đương với các biến thể JN.1 trước đây. Điều này cho thấy khả năng thoát miễn dịch không đáng lo ngại hơn so với các biến thể đã biết. Theo một nghiên cứu mới trên bioRxiv vào đầu tháng 5 năm 2025, NB 1.8.1 có đặc điểm kháng nguyên tương tự các dòng JN.1, không gây ra mối lo lớn về khả năng thoát vaccine.
Không có báo cáo nào cho thấy NB 1.8.1 gây ra bệnh nặng hơn. Không có bằng chứng về tăng số ca nhập viện ICU, tỷ lệ tử vong, hoặc các chỉ số nghiêm trọng khác. Ngoài ra, nó không có khả năng kháng thuốc Nirmatrelvir cao hơn so với các biến thể như XBB.1.16.1, EG.5.1.3, và BA.2.86.1.
Theo khuyến nghị của WHO TAG-CO-VAC, các vắc xin hiện tại, vẫn được cho là hiệu quả trong chống lại triệu chứng và bệnh nặng do NB 1.8.1 gây ra. Tài liệu từ WHO nhấn mạnh rằng vắc xin hiện tại vẫn phù hợp để đối phó với biến thể này.
Tóm lại, các nghiên cứu hiện tại cho thấy NB 1.8.1 chưa gây ra rủi ro sức khỏe công cộng cao hơn so với các biến thể khác. NB 1.8.1 được phân loại là Biến thể đang được theo dõi (VUM), và vắc xin hiện tại vẫn hiệu quả. Người dân cần tiếp tục tuân thủ các biện pháp phòng ngừa như tiêm vaccine, rửa tay, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người và theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống.
Ghi chú: Tiêu chí phân loại biến thể của WHO
- Biến thể đang được theo dõi (VUM - Variant Under Monitoring): Có đột biến nghi ngờ ảnh hưởng đến đặc tính virus, nhưng chưa có bằng chứng rõ ràng về rủi ro cao.
- Biến thể đáng chú ý (VOI - Variant Of Interest): Có bằng chứng về khả năng lây lan tăng, bệnh nặng hơn, hoặc thoát miễn dịch, nhưng chưa đủ để coi là nguy hiểm.
- Biến thể đáng lo ngại (VOC - Variant Of Concern): Có bằng chứng rõ ràng về tăng khả năng lây lan, gây bệnh nặng hơn, hoặc giảm hiệu quả vaccine/điều trị./.
Khoa TTGDSK (Nguồn: WHO)