Không hoang mang nhưng cũng không chủ quan với Chikungunya

Những ngày qua, thông tin về bệnh Chikungunya - một bệnh truyền nhiễm do vi rút cùng tên lây qua muỗi đã khiến không ít người dân lo lắng. Đây là căn bệnh xuất hiện trên thế giới từ hơn 70 năm trước và còn khá xa lạ với người dân Việt Nam. Năm 2025, dịch bệnh này đã bùng phát trên diện rộng tại một số tỉnh của Trung Quốc và nhiều quốc gia châu Á khác cũng đang có ca bệnh.
Tại Việt Nam, tính đến nay chưa có báo cáo về ca bệnh Chikungunya tại nước ta. Mới đây, Bộ Y tế đã phát đi cảnh báo về nguy cơ dịch bệnh Chikungunya xâm nhập và lây lan tại Việt Nam, do đó chúng ta cần hiểu rõ về bệnh để có biện pháp phòng chống phù hợp, tránh tình trạng hoang mang lo lắng hoặc chủ quan trước dịch bệnh.
Chikungunya là bệnh truyền nhiễm do vi rút cùng tên gây ra, lây truyền qua muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus. Muỗi thường đốt vào ban ngày, cao điểm vào sáng sớm và chiều muộn. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người. Thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người mắc bệnh thường khởi phát sau 4 - 8 ngày (dao động từ 2 -12 ngày) kể từ khi bị muỗi nhiễm bệnh đốt. Bệnh đặc trưng bởi sốt đột ngột, thường kèm theo đau khớp dữ dội. Đau khớp khiến người bệnh suy nhược cơ thể và thường kéo dài trong vài ngày nhưng có thể kéo dài hàng tuần, hàng tháng hoặc thậm chí hàng năm. Nếu không có đau khớp đáng kể, các triệu chứng ở người nhiễm bệnh thường nhẹ và có thể không được phát hiện.
Hầu hết bệnh nhân đều hồi phục hoàn toàn sau nhiễm bệnh; tuy nhiên, một số trường hợp nhiễm virus có biến chứng về mắt, tim và thần kinh. Nhóm trẻ sơ sinh, người cao tuổi và người có bệnh nền dễ diễn biến nặng hơn. Hiện chưa có thuốc kháng vi rút đặc hiệu, điều trị chủ yếu nhằm giảm triệu chứng. Sau khi khỏi bệnh, người mắc sẽ có miễn dịch lâu dài với Chikungunya.
Theo các chuyên gia y tế, Chikungunya có tỷ lệ tử vong thấp, đa số ca bệnh ở mức độ nhẹ và hồi phục tốt nếu được chăm sóc đúng cách. Việc điều trị chủ yếu nhằm giảm các triệu chứng, bao gồm thuốc giảm đau khớp và thuốc hạ sốt. Việt Nam hiện đang duy trì hệ thống giám sát dịch bệnh chặt chẽ tại cửa khẩu, cộng đồng và các cơ sở y tế.
Mặc dù nguy cơ tử vong thấp, Chikungunya vẫn tiềm ẩn khả năng bùng phát mạnh nếu xâm nhập vào Việt Nam. Nguyên nhân là muỗi Aedes vốn rất phổ biến và đang ở giai đoạn sinh sản mạnh trên cả nước. Khi virus xuất hiện, véc tơ truyền bệnh đã sẵn có, tốc độ lây lan có thể nhanh chóng, gây áp lực lên hệ thống y tế.
Một thách thức khác là triệu chứng ban đầu của Chikungunya khá giống sốt xuất huyết: sốt cao, đau đầu, đau cơ, nổi ban. Điều này dễ dẫn đến nhầm lẫn hoặc bỏ sót nếu không thực hiện xét nghiệm. Hiện chưa thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin được phổ biến rộng rãi. Mặc dù Mỹ đã phê duyệt hai loại vắc xin, WHO vẫn đang xem xét trước khi đưa ra khuyến cáo tiêm chủng đại trà.
Bộ Y tế nhận định, mặc dù Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Chikungunya trong cộng đồng, tuy nhiên do muỗi Aedes (véc tơ truyền bệnh) đang vào thời kỳ cao điểm có mật độ muỗi cao tại nhiều địa phương và thời điểm mùa hè nhiều khách du lịch đi và đến Việt Nam, nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh Chikungunya xâm nhập vào Việt Nam và lây lan nhanh trong cộng đồng dân cư. Trước tình hình này, cần tăng cường giám sát dịch bệnh tại cửa khẩu, cộng đồng, các điểm du lịch và các cơ sở y tế, đặc biệt đối với các trường hợp nhập cảnh từ vùng có dịch, để kịp thời phát hiện sớm và triển khai biện pháp phòng chống hiệu quả.
“Hiện nay chưa ghi nhận ca bệnh Chikungunya tại nước ta. Người dân không nên hoang mang trước thông tin về Chikungunya nhưng tuyệt đối cũng không được chủ quan. Muỗi Aedes là véc tơ truyền bệnh chung cho Chikungunya, sốt xuất huyết và Zika, nếu để phát triển mạnh, dịch có thể bùng phát nhanh chóng. Điều cốt lõi là phải duy trì các biện pháp diệt lăng quăng, diệt muỗi quanh năm, không đợi đến khi dịch xuất hiện mới hành động. Mỗi người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, đồng thời phối hợp chặt chẽ với ngành y tế trong các hoạt động phòng, chống dịch,
Hiện bệnh Chikungunya đang hiện diện tại một số nước. Bộ Y tế khuyến cáo người về từ các quốc gia, khu vực đang có sự gia tăng dịch bệnh Chikungunya cần chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 12 ngày. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường về sức khỏe (như sốt cao đột ngột, đau khớp, nổi ban …) cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời.
Người dân khi đi du lịch, công tác tại các vùng bệnh Chikungunya đang tăng cao cần chủ động phòng ngừa tránh muỗi đốt. Chủ động theo dõi sức khỏe và thông báo cho cơ quan y tế khi có triệu chứng giống Chikungunya./.