Tiêu thụ thực phẩm này rất dễ tăng cân, béo phì dù ăn nhiều rau quả

1. Ăn nhiều trái cây và rau không đủ để hạn chế tăng cân nếu không tránh thực phẩm siêu chế biến

Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy mối liên hệ giữa việc tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến với việc tăng cân. Một nghiên cứu mới của Brazil cho thấy, việc tăng cường ăn trái cây và rau quả có thể không đủ để hạn chế tăng cân vì thực phẩm siêu chế biến vẫn đóng vai trò chính trong xu hướng béo phì.

Trong nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu tác động của biện pháp can thiệp dinh dưỡng đối với việc tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến (UPF) và những thay đổi về cân nặng của người dân Brazil. Phát hiện của họ góp phần củng cố bằng chứng ngày càng tăng cho thấy việc tiêu thụ UPF có thể dẫn đến béo phì.

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ một thử nghiệm có đối chứng ngẫu nhiên, bao gồm một mẫu đại diện của các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại Brazil được tiến hành từ năm 2013 đến năm 2017.

Nhóm can thiệp bao gồm 1.483 người tham gia, trong khi nhóm đối chứng bao gồm 1.931 người. Trong số 3.414 cá nhân tham gia nghiên cứu có khoảng 88% là nữ và độ tuổi trung bình là 56,7. Họ đã tham gia các hoạt động thể dục trong trung bình 19,7 tháng. Hơn 60% báo cáo gần đây đã cố gắng giảm cân.

Ở mức cơ bản, những người ở tứ phân vị (đại lượng mô tả sự phân bố và sự phân tán của tập dữ liệu) thấp nhất về mức tiêu thụ UPF đã hấp thụ khoảng 9,7% lượng calo từ UPF, trong khi đối với những người ở tứ phân vị cao nhất, UPF chiếm khoảng 47,7% lượng calo.

Không có sự khác biệt giữa nhóm can thiệp và nhóm đối chứng. Những người trong nhóm đối chứng tiêu thụ nhiều UPF hơn thường lớn tuổi hơn, có trình độ học vấn, mức thu nhập cao hơn và đã tham gia các hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu trong thời gian dài hơn nhưng ít báo cáo cho thấy họ đang cố gắng giảm cân.

Những người tiêu thụ nhiều UPF hơn có sự thay đổi cân nặng lớn hơn những người tiêu thụ ít nhất, không có sự khác biệt đáng kể giữa can thiệp và đối chứng.

Các nhà nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy can thiệp dinh dưỡng dẫn đến giảm cân, mặc dù những người tham gia can thiệp đã tăng lượng rau và trái cây tiêu thụ.

Có thể những người tham gia không giảm lượng UPF hấp thụ vì những thực phẩm này có thể gây nghiện cao và được tiếp thị rầm rộ. Những phát hiện này bổ sung vào một khối lượng bằng chứng ngày càng tăng liên kết UPF với việc tăng cân.

2. Thực phẩm siêu chế biến gây tăng cân như thế nào?

Thực phẩm siêu chế biến (UPF) chủ yếu bao gồm: bánh ngọt, pizza, xúc xích, thức ăn đóng hộp, ngũ cốc ăn sáng, tất cả các loại nước ngọt, các sản phẩm thay thế phô mai và thịt được chế biến kỹ…

Chúng được làm chủ yếu từ các chất chiết xuất từ thực phẩm như chất béo, tinh bột, đường bổ sung và chất béo hydro hóa. Mặc dù rất phong phú và tiện lợi nhưng việc lạm dụng thực phẩm siêu chế biến đang "ăn mòn" sức khỏe của nhiều người và là nguyên nhân gây tăng cân, béo phì.

Thực phẩm siêu chế biến đóng vai trò chính gây tăng cân vì chúng thường có hàm lượng calo cao, ít chất dinh dưỡng. UPF thường chứa nhiều đường, chất béo không lành mạnh và tinh bột tinh chế, làm tăng lượng calo trong khẩu phần ăn.

UPF thường được thiết kế để có hương vị hấp dẫn, kích thích vị giác và dễ gây nghiện. Điều này dẫn đến việc ăn quá nhiều và vượt quá nhu cầu calo của cơ thể. Việc tiêu thụ quá nhiều calo so với nhu cầu cơ thể sẽ dẫn đến tăng cân.

UPF thường ít chất xơ, làm giảm cảm giác no và khiến chúng ta ăn nhiều hơn. Nghiên cứu cũng cho thấy, UPF có thể ảnh hưởng đến hormone kiểm soát sự thèm ăn khiến mọi người ăn nhiều hơn và dễ tăng cân.

Một số chất phụ gia trong UPF có thể ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và tích trữ chất béo trong cơ thể, góp phần vào tăng cân.

Để duy trì cân nặng khỏe mạnh, các chuyên gia dinh dưỡng khuyên mọi người cần duy trì chế độ ăn uống cân bằng, đủ chất, ưu tiên lựa chọn nhóm thực phẩm lành mạnh trong chế độ ăn uống hằng ngày, đồng thời hạn chế tối đa sử dụng thực phẩm siêu chế biến.

Các loại thực phẩm lành mạnh nên ưu tiên bao gồm: protein nạc, thịt trắng, chất béo không bão hòa, ngũ cốc nguyên hạt, gạo nguyên cám, trái cây và rau quả tươi… Những nhóm thực phẩm này không chỉ cung cấp nhiều chất dinh dưỡng cần thiết mà sẽ giảm lượng calo, carbs tinh chế, muối, đường, chất béo xấu, phụ gia có hại... tốt cho sức khỏe, duy trì cân nặng và hỗ trợ giảm cân an toàn.

Phạm Hường (theo báo SK&ĐS)