Mãn kinh có làm tăng nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ không?

Bệnh mất trí nhớ ngày càng trở nên phổ biến và chưa có cách chữa trị. Một nghiên cứu mới phát hiện ra rằng, phụ nữ có các triệu chứng mãn kinh trầm trọng có liên quan đến việc tăng nguy cơ suy giảm nhận thức, nghiêm trọng là chứng mất trí nhớ.

1. Phụ nữ có triệu chứng mãn kinh nghiêm trọng với nguy cơ mất trí nhớ

Mãn kinh là một quá trình sinh học tự nhiên gây ra một loạt các thay đổi về thể chất và tâm lý ở phụ nữ. Nó thường dẫn đến các triệu chứng mãn kinh phổ biến và có cường độ nghiêm trọng. Các triệu chứng này bao gồm các triệu chứng vận mạch, đau cơ xương, rối loạn giấc ngủ, thay đổi tâm trạng và khó khăn về nhận thức.

Mặc dù các triệu chứng vận mạch (bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm) đã được nghiên cứu và ghi nhận rộng rãi nhưng mối liên hệ giữa các triệu chứng mãn kinh và nguy cơ suy giảm nhận thức là một lĩnh vực nghiên cứu đang phát triển và được chú ý.

Các báo cáo chỉ ra rằng, những thay đổi về hormone liên quan đến mãn kinh có thể ảnh hưởng đến chức năng nhận thức nhưng bản chất chính xác của mối quan hệ này vẫn chưa được hiểu rõ.

Suy giảm nhận thức là một quá trình dần dần dẫn đến những thay đổi nhẹ về chức năng nhận thức hoặc các rối loạn nghiêm trọng hơn như chứng mất trí. Điều quan trọng là phải xác định các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn góp phần vào sự phát triển của suy giảm nhận thức, ví dụ như các triệu chứng mãn kinh. Phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ như vậy góp phần ngăn ngừa và điều trị kịp thời các rối loạn nhận thức liên quan đến tuổi tác.

Với mục đích khám phá mối liên hệ giữa các triệu chứng mãn kinh và suy giảm nhận thức ở phụ nữ sau mãn kinh, các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu dịch tễ học và lâm sàng để xác định cách các triệu chứng mãn kinh ảnh hưởng đến hiệu suất nhận thức trong các lĩnh vực như trí nhớ, sự chú ý, ngôn ngữ và chức năng điều hành. Phát hiện cho thấy, các triệu chứng mãn kinh nghiêm trọng như bốc hỏa, rối loạn giấc ngủ và tâm trạng có liên quan đến việc tăng 74% nguy cơ suy giảm nhận thức nhẹ.

Phát hiện phản ánh đánh giá nhận thức của gần 1.300 phụ nữ sau mãn kinh ở 9 quốc gia Mỹ Latinh. Độ tuổi trung bình của những phụ nữ này là 55 và họ khoảng 44 tuổi khi mãn kinh xảy ra. Chỉ hơn một phần ba sử dụng liệu pháp hormone mãn kinh và trung bình những người tham gia có 14 năm học và hai con.

Những người tham gia đã hoàn thành bảng câu hỏi đánh giá mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng sau mãn kinh, bao gồm bốc hỏa, khó chịu ở tim, rối loạn giấc ngủ, khó chịu ở cơ, khớp, trầm cảm, cáu kỉnh, lo lắng, kiệt sức về thể chất và tinh thần, các vấn đề về tình dục, các vấn đề về bàng quang, khô âm đạo.

Họ cũng đã hoàn thành một bài kiểm tra sàng lọc để đánh giá tình trạng suy giảm nhận thức nhẹ - một trạng thái chuyển tiếp giữa quá trình lão hóa bình thường và chứng mất trí, đặc biệt là bệnh Alzheimer. Công cụ này đánh giá trí nhớ, khả năng thị giác không gian, chức năng điều hành (khả năng xử lý các công việc hàng ngày, lập kế hoạch và giải quyết vấn đề), sự chú ý, ngôn ngữ và định hướng (khả năng mô tả thời gian, địa điểm, người và tình huống).
Nhìn chung, khoảng 15 % bị suy giảm nhận thức nhẹ. Kết quả cho thấy những phụ nữ có triệu chứng mãn kinh rất nghiêm trọng có nguy cơ mắc chứng suy giảm nhận thức nhẹ cao hơn 74%.

"Mức độ nghiêm trọng gia tăng của các triệu chứng mãn kinh được quan sát thấy ở những phụ nữ sau mãn kinh bị suy giảm nhận thức nhẹ phù hợp với các tài liệu hiện có liên kết mức độ hormone trong thời kỳ mãn kinh với những thay đổi về nhận thức", tác giả chính, Tiến sĩ Y khoa Andrés Calle, Giám đốc nghiên cứu tại Đại học Trung ương Ecuador ở Quito cho biết.

2. Khi estrogen suy giảm, chức năng nhận thức cũng suy giảm

Vì quá trình chuyển đổi mãn kinh được đặc trưng bởi sự suy giảm estrogen, Tiến sĩ Calle và nhóm của ông cho rằng, mức độ hormone sinh dục thấp có liên quan đến sự suy giảm tinh thần này. Estrogen điều chỉnh nhiều chức năng thần kinh trong não và so với những phụ nữ vẫn đang trong giai đoạn sinh sản, phụ nữ sau mãn kinh biểu hiện kết nối não thấp hơn (cách các vùng não tương tác với nhau).

Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng việc sinh nhiều con hơn cũng có liên quan đến suy giảm nhận thức. Ngược lại, chỉ số khối cơ thể thấp hơn, hoạt động tình dục, lối sống năng động, từng sử dụng liệu pháp hormone mãn kinh và trình độ học vấn cao hơn có liên quan đến việc giảm nguy cơ suy giảm nhận thức nhẹ.

Kết quả của nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng về các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nhận thức ở phụ nữ sau mãn kinh, từ đó có ý nghĩa quan trọng đối với việc phát triển các chiến lược phòng ngừa và can thiệp giúp bảo tồn chức năng nhận thức và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhóm phụ nữ này.

Nếu các triệu chứng mãn kinh nghiêm trọng thực sự góp phần gây suy giảm nhận thức, điều này có thể dẫn đến phương pháp tiếp cận toàn diện hơn để điều trị cho phụ nữ trong thời kỳ mãn kinh, không chỉ giải quyết các triệu chứng về thể chất mà còn cả các khía cạnh về nhận thức và cảm xúc.
 

Thu Hiền (theo báo SK&ĐS)