Chế độ dinh dưỡng có lợi cho người hay quên

1. Tầm quan trọng của chế độ dinh dưỡng với người mắc chứng hay quên

Hay quên không phải là một bệnh cụ thể, đây là một triệu chứng có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau, do một số nguyên nhân phổ biến như quá trình lão hóa tự nhiên; các bệnh lý về não bộ (bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ, chấn thương sọ não); các yếu tố tâm lý (căng thẳng, lo âu, trầm cảm) và một số bệnh lý khác như tuyến giáp...

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng đối với người mắc chứng hay quên vì não bộ là cơ quan tiêu thụ năng lượng lớn và cần được cung cấp đầy đủ dưỡng chất để hoạt động tối ưu. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh mối liên hệ mật thiết giữa thực phẩm và chức năng nhận thức.

Nghiên cứu cho thấy khả năng tối đa hóa chức năng bộ nhớ có thể liên quan đến những gì chúng ta ăn. Thực hiện chế độ ăn uống cung cấp nhiều chất béo lành mạnh hơn và nhiều loại thực phẩm thực vật giàu chất dinh dưỡng thực vật có thể ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe. Chất dinh dưỡng thực vật là những chất có trong một số loại thực vật được cho là có lợi cho sức khỏe con người và giúp ngăn ngừa một số bệnh.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Neurology năm 2015 cho thấy chế độ ăn Địa Trung Hải, giàu rau xanh, trái cây, cá và dầu ô liu, có thể làm chậm quá trình suy giảm nhận thức ở người lớn tuổi. Acid béo omega-3, đặc biệt là DHA, được tìm thấy trong cá béo, đã được chứng minh là có lợi cho trí nhớ và chức năng não bộ. Một nghiên cứu khác đăng trên tạp chí Alzheimer's & Dementia năm 2012 cho thấy người có nồng độ DHA trong máu cao hơn có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer thấp hơn.

Ngoài ra, các chất chống oxy hóa trong quả mọng, rau xanh lá đậm và các loại hạt giúp bảo vệ tế bào não khỏi tổn thương do gốc tự do. Thiếu hụt vitamin B12 cũng có thể gây suy giảm trí nhớ, vì vậy việc bổ sung vitamin này thông qua thực phẩm là cần thiết.

2. Tham khảo những thực phẩm tốt cho người hay quên

Thực tế không có viên thuốc kỳ diệu nào ngăn ngừa suy giảm nhận thức, không có loại thực phẩm toàn diện nào đảm bảo não bộ minh mẫn khi lão hóa nhưng các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh rằng chiến lược quan trọng nhất là tuân theo chế độ ăn uống lành mạnh bao gồm nhiều trái cây, rau, đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Cố gắng hấp thụ protein từ nguồn thực vật, cá và chọn chất béo lành mạnh, chẳng hạn như dầu ô liu hoặc dầu cải, thay vì chất béo bão hòa. Một chế độ dinh dưỡng cân bằng, giàu dưỡng chất và thực phẩm chống oxy hóa là yếu tố quan trọng giúp người mắc chứng hay quên cải thiện trí nhớ và duy trì sức khỏe não bộ.

Theo trường Y Harvard, nghiên cứu cho thấy những thực phẩm tốt nhất cho não là những thực phẩm bảo vệ tim và mạch máu, bao gồm:

Rau lá xanh: Các loại rau lá xanh như cải xoăn, rau bina, cải xanh, bông cải xanh rất giàu chất dinh dưỡng tốt cho não như vitamin K, lutein, folate và beta carotene. Nghiên cứu cho thấy những thực phẩm có nguồn gốc thực vật này có thể giúp làm chậm quá trình suy giảm nhận thức.

Cá béo: Cá béo là nguồn dồi dào acid béo omega-3, chất béo không bão hòa lành mạnh có liên quan đến việc giảm nồng độ beta-amyloid trong máu - một loại protein hình thành các cục gây hại trong não của những người mắc bệnh Alzheimer. Cố gắng ăn cá ít nhất hai lần một tuần, tốt nhất hãy chọn những loại có hàm lượng thủy ngân thấp như cá hồi, cá tuyết, cá ngừ đóng hộp, cá minh thái. Nếu không thích cá, hãy hỏi bác sĩ về việc dùng viên bổ sung omega-3 hoặc chọn các nguồn omega-3 như hạt lanh, quả bơ và quả óc chó.

Quả mọng: Flavonoid, sắc tố thực vật tự nhiên tạo nên màu sắc rực rỡ của quả mọng, cũng giúp cải thiện trí nhớ, nghiên cứu cho thấy. Một nghiên cứu do các nhà nghiên cứu tại Bệnh viện Brigham and Women's của Harvard thực hiện đã phát hiện ra rằng những phụ nữ tiêu thụ hai hoặc nhiều khẩu phần dâu tây và việt quất mỗi tuần có thể trì hoãn quá trình suy giảm trí nhớ tới hai năm rưỡi.

Trà và cà phê: Caffeine trong cà phê hoặc trà có thể cung cấp nhiều hơn là chỉ một sự gia tăng khả năng tập trung ngắn hạn. Trong một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Dinh dưỡng, những người tham gia tiêu thụ nhiều caffeine hơn đã đạt điểm cao hơn trong các bài kiểm tra chức năng tinh thần. Caffeine cũng có thể giúp củng cố những ký ức mới, theo một nghiên cứu khác. Các nhà điều tra tại Đại học Johns Hopkins đã yêu cầu những người tham gia nghiên cứu một loạt hình ảnh và sau đó uống một viên thuốc giả dược hoặc một viên thuốc caffeine 200 miligam. Nhiều thành viên hơn trong nhóm caffeine có thể xác định chính xác các hình ảnh vào ngày hôm sau.

Quả óc chó: Các loại hạt là nguồn cung cấp protein và chất béo lành mạnh tuyệt vời, óc chó là loại hạt cụ thể cũng có thể cải thiện trí nhớ. Một nghiên cứu từ UCLA đã liên kết việc tiêu thụ nhiều quả óc chó hơn với việc cải thiện điểm kiểm tra nhận thức. Quả óc chó có hàm lượng cao một loại acid béo omega-3 gọi là acid alpha-linolenic (ALA). Chế độ ăn giàu ALA và các acid béo omega-3 khác có liên quan đến việc hạ huyết áp và làm sạch động mạch. Điều đó tốt cho cả tim và não.

3. Thực phẩm nên tránh

Lưu ý, chế độ ăn nhiều đường, chất béo không lành mạnh và đồ chế biến sẵn có thể gây viêm nhiễm và ảnh hưởng xấu đến não bộ.

Đối với người mắc chứng hay quên, cần đặc biệt tránh xa các loại thực phẩm chế biến sẵn, vốn chứa nhiều đường, chất béo không lành mạnh và chất phụ gia, bởi chúng có thể gây viêm nhiễm và ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng nhận thức đã được chứng minh trong các nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa Neurology chuyên về lĩnh vực thần kinh học (Viện Hàn lâm Thần kinh học Hoa Kỳ).

Đồ uống có đường và thực phẩm nhiều đường cần hạn chế, do chúng gây tăng đường huyết đột ngột, tổn thương mạch máu não và suy giảm khả năng học tập, trí nhớ - nghiên cứu trên The Journal of Physiology (chuyên về lĩnh vực sinh lý học của Anh).

Theo nghiên cứu đăng tải trên Neurology, chất béo chuyển hóa (trans fat), có trong nhiều loại đồ chiên rán và thực phẩm chế biến, cũng là một "kẻ thù" của trí nhớ, gây viêm nhiễm và tăng nguy cơ suy giảm nhận thức.

Rượu bia, với khả năng gây tổn thương tế bào não và ảnh hưởng xấu đến khả năng ghi nhớ, học tập, cũng cần được loại bỏ khỏi thực đơn. Ngoài ra, nên hạn chế ăn xúc xích, thịt nguội…

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng, những người không bị sa sút trí tuệ thường có chế độ ăn uống đa dạng bao gồm rau, trái cây, hải sản, thịt gia cầm. Vì vậy, việc xây dựng một chế độ ăn lành mạnh, giàu rau xanh, trái cây, cá béo và các loại hạt, đồng thời tránh xa những thực phẩm có hại, là chìa khóa để bảo vệ và cải thiện trí nhớ cho người mắc chứng hay quên.

Chứng hay quên có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, từ lão hóa tự nhiên đến các bệnh lý nghiêm trọng như Alzheimer. Bác sĩ sẽ giúp xác định nguyên nhân cụ thể, từ đó đưa ra lời khuyên về chế độ ăn phù hợp. Bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện các xét nghiệm cần thiết để kiểm tra tình trạng sức khỏe tổng quát, bao gồm cả các yếu tố dinh dưỡng. Ngoài ra, bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng sẽ tư vấn chế độ ăn cụ thể vì mỗi người có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau, tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe và lối sống.