Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc triển khai chương trình Methadone là sự kỳ thị xã hội và thiếu hiểu biết. Nhiều người, kể cả người dân lẫn một số cán bộ y tế, vẫn còn quan niệm sai lầm rằng điều trị bằng Methadone chỉ là “chuyển từ nghiện chất này sang nghiện chất khác”. Thực tế, Methadone là một loại thuốc được kiểm soát nghiêm ngặt, có tác dụng giảm triệu chứng cai nghiện, hạn chế tái nghiện, và giúp người nghiện ổn định cuộc sống, có khả năng lao động và tái hòa nhập xã hội.
Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc triển khai chương trình Methadone là sự kỳ thị xã hộivàthiếu hiểu biết. Nhiều người, kể cả người dân lẫn một số cán bộ y tế, vẫn còn quan niệm sai lầm rằng điều trị bằng Methadone chỉ là “chuyển từ nghiện chất này sang nghiện chất khác”. Thực tế, Methadone là một loại thuốc được kiểm soát nghiêm ngặt, có tác dụng giảm triệu chứng cai nghiện, hạn chế tái nghiện, và giúp người nghiện ổn định cuộc sống, có khả năng lao động và tái hòa nhập xã hội. Trong bối cảnh tình trạng nghiện các chất dạng thuốc phiện, đặc biệt là heroin, vẫn còn là vấn đề y tế và xã hội nghiêm trọng tại nhiều quốc gia, chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế như Methadone đã chứng minh được hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, để chương trình này thực sự phát huy được vai trò và mang lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng, công tác truyền thông đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Một trong những mục tiêu quan trọng của truyền thông là khuyến khích người nghiện tự nguyện tham gia điều trị. Nhiều người nghiện không biết đến sự tồn tại của chương trình Methadone, hoặc nếu biết, họ vẫn e ngại do sợ bị kỳ thị, sợ bị kiểm soát, hoặc không tin tưởng vào hiệu quả điều trị. Lúc này truyền thông, tư vấn phải vào cuộc và phát huy hiệu quả, sẽ giúpgiải đáp những lo lắng, xóa bỏ hiểu lầm, đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin về địa điểm, điều kiện tham gia, và lợi ích thực tế mà người điều trị có thể đạt được. Một hệ thống y tế hiểu rõ tầm quan trọng của việc điều trị bằng Methadone sẽ có những hành động thiết thực như tổ chức các buổi hội thảo, chia sẻ thông tin và cập nhật kiến thức cho đội ngũ y tế, từ đó tạo ra một môi trường thân thiện cho người bệnh khi họ đến điều trị. Công tác truyền thông cần phải được triển khai liên tục và đồng bộ, không chỉ trong giai đoạn khởi đầu mà còn trong suốt quá trình thực hiện chương trình. Các thông điệp cần phải đơn giản, dễ hiểu và tiếp cận được với đông đảo người dân. Ngoài ra, việc sử dụng đa dạng các kênh truyền thông như truyền hình, radio, mạng xã hội và các buổi truyền thông trực tiếp sẽ giúp nâng cao hiệu quả của công tác này. Điều trị bằng Methadone không chỉ giúp giảm tỷ lệ tái nghiện mà còn giảm nguy cơ lây truyền HIV và các bệnh truyền nhiễm khác, do hạn chế việc sử dụng chung bơm kim tiêm. Công tác truyền thông cần nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa điều trị nghiện và phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm, từ đó huy động sự ủng hộ của toàn xã hội đối với chương trình này. Năm 2025 là một năm bản lề, có nhiều thay đổi lớn trong hệ thống chính trị, y tế cũng như các hoạt động chuyên môn khác. Để đáp ứng được yêu cầu mới, Bộ phận phòng khám Methadone – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Nghệ An đã chủ động xây dựng kế hoạch truyền thông, tư vấn, đưa ra mục tiêu cụ thể. Từ đầu năm đến nay, đã tổ chức được nhiều buổi truyền thông cho khách hàng về những thay đổi trong chính sách y tế đối với chương trình Methadone, những lợi ích khi tham gia chương trình cũng như tuân thủ tốt điều trị.
Tư vấn cho bệnh nhân về lợi ích của việc tuân thủ điều trị
Ngoài ra, bộ phận điều trị Methadone – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật truyền thông không chỉ hướng đến người nghiện, mà còn chú trọng truyền thông nhằm tác động đến các cấp chính quyền, các cơ quan thực thi pháp luật, cộng đồng dân cư, và các tổ chức xã hội. Qua đó, hướng đến xây dựng một môi trường xã hội hỗ trợ, không kỳ thị, sẽ là nền tảng quan trọng giúp người nghiện yên tâm điều trị lâu dài, từ đó nâng cao hiệu quả của chương trình Methadone. Trong xã hội hiện đại, vấn đề kỳ thị đối với người nghiện vẫn là một rào cản lớn trong việc giúp đỡ họ phục hồi và tái hòa nhập cộng đồng. Sự kỳ thị này không chỉ gây ra những tổn thương tinh thần cho người nghiện mà còn cản trở họ tìm kiếm sự giúp đỡ, khiến tình trạng nghiện trở nên trầm trọng hơn. Trong bối cảnh đó, truyền thông đóng một vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu sự kỳ thị và thúc đẩy sự đồng cảm đối với người nghiện. Trước hết, truyền thông cần tập trung vào việc thay đổi nhận thức của cộng đồng về bản chất của chứng nghiện. Thay vì coi nghiện là một vấn đề đạo đức hay sự yếu kém của cá nhân, truyền thông nên nhấn mạnh rằng nghiện là một căn bệnh mãn tính, ảnh hưởng đến não bộ và có thể điều trị được. Việc cung cấp thông tin khoa học, chính xác về các yếu tố nguy cơ, cơ chế gây nghiện và các phương pháp điều trị hiệu quả sẽ giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về căn bệnh này, từ đó giảm bớt sự phán xét và định kiến. Bằng các hoạt động truyền thông cụ thể, chương trình Methadone không chỉ giúp người nghiện điều trị mà còn thúc đẩy họ thay đổi hành vi theo hướng tích cực như: Từ bỏ lối sống cũ, hình thành thói quen sinh hoạt lành mạnh; Tăng cường kết nối xã hội, có động lực làm việc, học nghề, tham gia hoạt động cộng đồng; Góp phần giảm tỷ lệ phạm pháp, giảm áp lực cho các cơ quan chức năng. Ngoài ra công tác truyền thông còn là công cụ quản lý và giám sát chương trình hiệu quả. Như thường xuyên cập nhật các thông tin, chính sách mới liên quan đến chương trình Methadone cho bệnh nhân biết để thực hiện; Tăng cường giám sát cộng đồng trong hỗ trợ người bệnh tuân thủ điều trị… Công tác truyền thông đóng vai trò không thể thiếu trong điều trị Methadone cho đối tượng nghiện chích ma túy. Một chiến lược truyền thông hiệu quả không chỉ giúp người bệnh hiểu và chấp nhận điều trị, mà còn thúc đẩy cộng đồng chung tay hỗ trợ, qua đó góp phần giảm thiểu tác hại của ma túy, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển xã hội bền vững.
