Bệnh do não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, thường gặp ở lứa tuổi trẻ nhỏ và có khả năng gây thành dịch. Tại nước ta, bệnh lưu hành và được ghi nhận rải rác tại nhiều địa phương, hay gặp vào mùa đông - xuân.
1. Thông tin liên quan bệnh do Não mô cầu Bệnh do não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, thường gặp ở lứa tuổi trẻ nhỏ và có khả năng gây thành dịch. Tại nước ta, bệnh lưu hành và được ghi nhận rải rác tại nhiều địa phương, hay gặp vào mùa đông - xuân. Bệnh thường có biểu hiện lâm sàng là: - Viêm màng não khoảng 50% trường hợp - Nhiễm khuẩn huyết khoảng 30% trường hợp - Viêm phổi do vi khuẩn khoảng 15% trường hợp
Hình: Bệnh nhi mắc viêm màng não do não mô cầu
Bệnh thường để lại di chứng nặng nề như chậm phát triển tinh thần, điếc, liệt với tỷ lệ từ 10-20%. Tỷ lệ tử vong có thể từ 8 - 15%. Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis với 13 nhóm huyết thanh, trong đó có 6 nhóm: A, B, C, W-135, X và Y có khả năng gây dịch.Vi khuẩn có sức đề kháng yếu: bên ngoài cơ thể chỉ sống được vài giờ, bị diệt ở 56°C trong 30 phút hoặc ở 60°C trong 10 phút. Vi khuẩn dễ bị tiêu diệt bởi các chất sát khuẩn, tẩy rửa thông thường. Ổ chứa của vi khuẩn não mô cầu trong tự nhiên là người.Trong cộng đồng tỷ lệ người mang vi khuẩn không có triệu chứng lâm sàngở mũi, hầu, họng từ 5% - 25%. Tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn tại khu vực ổ dịch.Bệnh lây truyền có thể từ vài ngày trước khi khởi phát bệnh cho đến 24 giờ sau khi được điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu.
Bệnh có khả năng lây nhiễm rất cao, đường lây truyền của bệnh bao gồm: - Qua giọt bắn (Phương thức lây truyền chủ yếu): Khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, vi khuẩn có thể được phát tán ra không khí dưới dạng giọt bắn và lây lan cho người tiếp xúc gần. - Qua tiếp xúc với dịch tiết: Vi khuẩn cũng có thể lây qua tiếp xúc với các vật dụng cá nhân như ly uống nước, dụng cụ ăn uống, bàn chải đánh răng hoặc khăn mặt của người bệnh.
Mọi người đều có cảm nhiễm với vi khuẩn não mô cầu và tính cảm nhiễm giảm dần theo tuổi. Sau khi nhiễm vi khuẩn, kể cả các trường hợp không có biểu hiện lâm sàng, cơ thể vẫn sinh miễn dịch. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa biết rõ thời gian miễn dịch đặc hiệu sau khi nhiễm khuẩn.
2. Các phòng bệnh do Não mô cầu Phòng ngừa bệnh viêm màng não do não mô cầu là rất quan trọng do bệnh có khả năng lây lan nhanh và gây ra các biến chứng nghiêm trọng. Dưới đây là các biện pháp hiệu quả giúp phòng tránh bệnh. - Tiêm vắc xin phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Hiện nay có nhiều loại vaccine phòng ngừa viêm màng não do não mô cầu đang được lưu tại nước ta. - Giữ vệ sinh cá nhân tốt + Rửa tay thường xuyên: Sử dụng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với người bệnh. + Sử dụng khẩu trang: Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người bị bệnh hoặc khi đến những nơi đông người giúp giảm nguy cơ hít phải giọt bắn chứa vi khuẩn. + Che miệng khi ho, hắt hơi: Sử dụng khăn giấy hoặc khuỷu tay để che miệng khi ho hoặc hắt hơi nhằm hạn chế phát tán vi khuẩn ra môi trường xung quanh. - Tránh tiếp xúc gần với người bệnh viêm màng não do não mô cầu + Hạn chế tiếp xúc gần: Nếu có người thân hoặc bạn bè mắc bệnh, nên tránh tiếp xúc gần và tuân thủ các biện pháp cách ly theo chỉ dẫn của bác sĩ. + Không dùng chung đồ dùng cá nhân: Tránh dùng chung ly uống nước, dụng cụ ăn uống, bàn chải đánh răng, hoặc khăn mặt với người khác, đặc biệt là người bị bệnh. - Giữ gìn môi trường sống sạch sẽ + Khử khuẩn bề mặt: Thường xuyên lau chùi và khử khuẩn các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn ghế và các vật dụng khác. + Đảm bảo thông thoáng không gian sống: Môi trường thoáng đãng, thông gió tốt sẽ giảm nguy cơ vi khuẩn lây lan trong không khí. - Phát hiện và điều trị sớm: Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cứng cổ, buồn nôn hoặc phát ban, hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức để được thăm khám và điều trị kịp.
KHOA PHÒNG CHỐNG BỆNH TRUYỀN NHIỄM
Tác giả bài viết:
Ths.Bs. Nguyễn Huy Anh (Tổng hợp)
