Trẻ bị suy dinh dưỡng, nhất là suy dinh dưỡng thấp còi sẽ ảnh hưởng với quá trình phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ. Một số nghiên cứu cho thấy nếu không giải quyết tận gốc rễ những nguyên nhân dẫn đến suy dinh dưỡng thấp còi trong 2 năm đầu đời thì khó có thể cải thiện chiều cao của trẻ khi trưởng thành. Vì vậy, cần theo dõi sự tăng trưởng của trẻ để phát hiện sớm những trẻ có nguy cơ bị suy dinh dưỡng và có các biện pháp kịp thời cải thiện tình trạng này.
Biện pháp đơn giản nhất để biết được trẻ đang phát triển bình thường hay bị suy dinh dưỡng là do chiều cao, cân nặng của trẻ đều đặn hàng tháng và đánh dấu trên biểu đồ tăng trưởng. Trên biểu đồ tăng trưởng đã có vẽ một đường cong chuẩn để so sánh, theo dõi diễn biến cân nặng và chiều cao của trẻ: Nếu trẻ không tăng cân nặng, chiều cao là dấu hiệu báo động về sức khỏe và nuôi dưỡng chưa tốt. 1. Cấu trúc của biểu đồ tăng trưởng 1.1. Hai mặt của biểu đồ Biểu đồ tăng trưởng ( BĐTT) bao gồm hai loại biểu đồ trên cả hai mặt: Biểu đồ cân nặng theo tuổi và biểu đồ chiều dài nằm/ chiều cao đứng theo tuổi. 1.2. Các trục đo trong biểu đồ Trục tháng tuổi( nằm ở phía dưới của biểu đồ): từ 0 đến 60 tháng tuổi và được nhóm từ 1 đến 5 tuổi Trục thang đo: + Biểu đồ theo dõi cân nặng theo tuổi: Trục cân nặng từ 0-30 kg ở bên trái và trục 8-30 kg ở bên phải ( đơn vị chia 2 kg) +Biểu đồ theo dõi chiều dài nằm/ chiều cao theo tuổi: Trục chiều dài nằm/chiều cao đứng từ 45 đến 125 cm ở bên trái và 60 đến 125 cm nằm ở bên phải (đơn vị chia 5cm).
Biểu đồ tăng tưởng của bé trai và bé gái
2. Cách chấm biểu đồ tăng trưởng và đánh giá kết quả 2.1 Điền thông tin xác định của trẻ vào cả 2 mặt của BĐTT Chọn loại biểu đồ dành cho bé trai (màu xanh nước biển) hay bé gái ( màu hồng nhạt) đúng với giới của trẻ được theo dõi. Điền đầy đủ họ tên và ngày tháng năm sinh của trẻ vào cả 2 mặt của biểu đồ. 2.2. Lập lịch tháng tuổi Viết tháng sinh của trẻ vào ô đầu tiên( ô tháng sinh) trong lịch tháng tuổi. Những ô tiếp theo ghi những tháng tiếp theo sau tháng sinh của trẻ. Sau khi hết một năm lại chuyển sang một năm mới (đánh dấu năm mới ở dưới ô tháng 1 của năm đó) và cứ như vậy lập cho đến hết 60 tháng tuổi. 2.3. Chấm BĐTT cân nặng theo tuổi Trước khi chấm BĐTT cân nặng theo tuổi, bà mẹ phải chắc chắn rằng mặt trước của BĐTT đã điền đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh và lịch tháng tuổi của trẻ. Sau khi đã có cân nặng của trẻ và tháng cân của trẻ, dùng ê- ke để tìm ra điểm chấm trên biểu đồ, một cạnh của e ke trùng với vạch đứng và cắt trục tháng tuổi tương ứng với tháng cân của trẻ, cạnh kia tương ứng với cân nặng của trẻ. Đỉnh góc vuông của ê ke chính là điểm chấm được trên BĐTT. Vị trí điểm chấm trên BĐTT cho biết tình trạng dinh dưỡng về cân nặng theo tuổi của trẻ tương ứng với màu của kênh trên biểu đồ. 2.4 Chấm BĐTT chièu dài năm/ chiều dài đứng theo tuổi Trước khi chấm BĐTT, bà mẹ phải chắc chắn đã điền đầy đủ thông tin họ tên, ngày tháng năm sinh và lịch tháng tuổi của trẻ. Sau khi đã có chiều dài nằm đối với trẻ dưới 25 tháng tuổi hoặc chiều cao đứng đối với trẻ 25-60 tháng tuổi, dùng ê -ke để tìm ra điểm chấm trên biểu đồ, một cạnh của ê ke trùng với vạch đứng và cắt trục tháng tuổi tương ứng với tháng đo chiều cao của trẻ, cạnh kia tương ứng với chiều dài nằm/ chiều cao đứng của trẻ. Đỉnh góc vuông của e -ke chính là điểm chấm được trên BĐTT. Vị trí điểm chấm trên BĐTT cho biết tình trạng dinh dưỡng về chiều cao theo tuổi của trẻ tương ứng với màu của kênh trên biểu đồ. 2.5 Vẽ biểu đồ đường biểu diễn tăng trưởng của trẻ Nối điểm chấm của các tháng đã cân đo sẽ có đường biểu diễn tăng trưởng của trẻ. Nếu đường tăng trưởng của trẻ đi lên là bình thường Nếu đường tăng trưởng của trẻ nằm ngang là đe dọa Nếu đường tăng trưởng của trẻ đi xuống là nguy hiểm 2.6 Đánh giá kết quả - Các giá trị đo của trẻ ở kênh -2 đến +2 ( khoảng màu xanh ) là bình thường - Các giá trị đo của trẻ ở dưới -2 ( khoảng màu cam) là suy dinh dưỡng vừa - Các giá trị đo của trẻ ở kênh -3( khoảng màu đỏ) là suy dinh dưỡng nặng - các giá trị đo của trẻ ở kênh trên + 2 ( khoảng màu vàng là thừa cân) 3. Một số lưu ý về chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ Nếu đường tăng trưởng đi lên: Động viên bà mẹ cần tiếp tục duy trì những thực hành tốt về chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ. Nếu đường tăng trưởng của trẻ đi ngang bà mẹ cần lưu ý về cách chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ, nhất là những khi trẻ bị bệnh. Bà mẹ có thể thay đổi chế dộ ăn đang dạng hóa bữa ăn bằng thực phẩm giàu dinh dưỡng sẵn có ở đại phương giúp trẻ tăng trưởng cân nặng và chiều cao tốt hơn. Nếu đường tăng trưởng không tăng trong 3 tháng thì phải đưa trẻ đến khám và tư vấn dinh dưỡng ở các cơ sở y tế. Nếu đường biểu diễn cân nặng đi xuống là dấu hiệu nguy hiểm, cần tìm nguyên nhân hoặc đưa trẻ đi khám để có cách xử lý đúng và kịp thời. Đặc biệt trong 6 tháng đầu nếu đường biểu diễn cân nặng đi ngang hoặc đi xuống đều là nghiêm trọng, cần có can thiệp kịp thời./.
