Chú trọng dinh dưỡng học đường để trẻ được phát triển toàn diện
- Thứ ba - 24/03/2026 23:27
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Theo các chuyên gia từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Việt Nam hiện đang đối mặt với gánh nặng kép về dinh dưỡng. Tại nhiều vùng khó khăn, tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi vẫn còn phổ biến, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ. Trong khi đó, ở các khu vực đô thị, thừa cân và béo phì ở trẻ em đang gia tăng nhanh chóng do chế độ ăn uống thiếu cân đối và ít vận động.
Theo các chuyên gia từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Việt Nam hiện đang đối mặt với gánh nặng kép về dinh dưỡng. Tại nhiều vùng khó khăn, tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi vẫn còn phổ biến, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ. Trong khi đó, ở các khu vực đô thị, thừa cân và béo phì ở trẻ em đang gia tăng nhanh chóng do chế độ ăn uống thiếu cân đối và ít vận động.
Nguyên nhân chủ yếu là khẩu phần ăn chưa hợp lý: trẻ tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt, bánh kẹo, thức ăn nhanh chứa nhiều đường và chất béo xấu, nhưng lại thiếu rau xanh, trái cây và các vi chất thiết yếu như canxi, sắt, kẽm và vitamin.
Chuẩn hóa bữa ăn.
Một bữa ăn đạt chuẩn cho trẻ độ tuổi đến trường không đơn thuần là giúp trẻ no bụng để tiếp tục học tập, mà phải đảm bảo sự cân đối khoa học giữa 4 nhóm chất.
Theo khuyến nghị, khẩu phần ăn học đường cần tuân thủ tỷ lệ vàng khẩu phần ăn hằng ngày cần cân đối 4 nhóm chất dinh dưỡng, gồm:
Chất bột đường chiếm 55-65% Có trong cơm, bún, phở, mì, khoai, ngô…Đây là nguồn cung cấp năng lượng chính giúp trẻ học tập và vận động.
Chất đạm 13-20% có trong thịt, cá, trứng, tôm, cua, đậu phụ, sữa…Chất đạm giúp phát triển cơ bắp, tăng trưởng chiều cao và tăng cường sức đề kháng.
Chất béo 20-30% có trong dầu thực vật, mỡ động vật, lạc, vừng…Chất béo giúp hấp thu các vitamin tan trong dầu như vitamin A, D, E, K .
Vitamin và khoáng chất có nhiều trong: rau xanh, trái cây, sữa và các thực phẩm giàu vi chất.
Đặc biệt, để tối ưu hóa chiều cao vốn là mối quan tâm hàng đầu của các bậc cha mẹ Việt, thực đơn cần ưu tiên các thực phẩm giàu canxi, sắt, kẽm, vitamin A, D và I-ốt. Ngoài ra cần kiểm soát lượng gia vị trong bữa ăn hằng ngày. Trẻ tiểu học chỉ nên tiêu thụ dưới 4g muối/ngày và học sinh trung học là dưới 5g/ngày. Việc ăn quá mặn hoặc quá ngọt ngay từ nhỏ sẽ lập trình khẩu vị của trẻ theo hướng bất lợi, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, huyết áp và đái tháo đường khi trưởng thành.
Đặc biệt, để hỗ trợ phát triển chiều cao, trẻ cần được bổ sung đầy đủ: Canxi: có trong sữa, tôm, cua, cá nhỏ ăn cả xương . Vitamin D: giúp hấp thu canxi, có trong ánh nắng sáng sớm, cá béo, trứng . Kẽm và sắt: có trong thịt đỏ, gan, trứng, đậu . Vitamin A: có trong cà rốt, bí đỏ, rau xanh đậm. I-ốt: có trong muối i-ốt và hải sản.
Khoảng trống dinh dưỡng từ nhà trường về gia đình
Hiện nay, nhiều trường học đã áp dụng các phần mềm xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng. Tuy nhiên, bữa ăn bán trú tại trường thường chỉ đáp ứng khoảng 30-40% nhu cầu năng lượng cả ngày. Điều này đồng nghĩa với việc 60-70% còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc của gia đình vào bữa sáng và bữa tối.
Thực tế cho thấy, nhiều phụ huynh có tâm lý bù đắp cho con vào bữa tối bằng các món giàu đạm, nhiều dầu mỡ. Thói quen này vô tình gây áp lực lên hệ tiêu hóa, khiến trẻ khó ngủ và dễ tích lũy mỡ thừa. Ngược lại, bữa sáng - bữa ăn quan trọng nhất để cung cấp năng lượng cho não bộ hoạt động lại thường bị xem nhẹ, ăn qua loa hoặc thay thế bằng tiền quà vặt không đảm bảo vệ sinh.
Giải pháp kết hợp cho trẻ phát triển toàn diện
Để trẻ phát triển toàn diện, chỉ dinh dưỡng là chưa đủ. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh mô hình phối hợp chặt chẽ giữa Dinh dưỡng hợp lý - Tăng cường vận động -Sự kết nối Gia đình và Nhà trường.
Giáo dục dinh dưỡng cần được xem là một loại "vaccine" hành vi. Khi trẻ hiểu được giá trị của bát canh rau, tác hại của nước ngọt có gas hay ý nghĩa của việc rửa tay trước khi ăn, trẻ sẽ tự giác thực hành lối sống lành mạnh mà không cần sự ép buộc.
Bên cạnh đó, yếu tố vận động đóng vai trò then chốt. Trẻ cần ít nhất 60 phút hoạt động thể lực mỗi ngày để kích thích sụn xương phát triển, tăng cường chuyển hóa và giải tỏa căng thẳng sau giờ học.
Đầu tư cho dinh dưỡng học đường là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để nâng cao tầm vóc và thể lực của thế hệ tương lai. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý kết hợp với vận động thường xuyên và giấc ngủ đầy đủ sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất và trí tuệ.
Một bữa ăn đúng – Một giờ vận động mỗi ngày – Một giấc ngủ đủ chính là nền tảng vững chắc giúp trẻ em Việt Nam phát triển khỏe mạnh và đạt được chiều cao tối ưu trong tương lai./.
Nguyên nhân chủ yếu là khẩu phần ăn chưa hợp lý: trẻ tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt, bánh kẹo, thức ăn nhanh chứa nhiều đường và chất béo xấu, nhưng lại thiếu rau xanh, trái cây và các vi chất thiết yếu như canxi, sắt, kẽm và vitamin.
Chuẩn hóa bữa ăn.
Một bữa ăn đạt chuẩn cho trẻ độ tuổi đến trường không đơn thuần là giúp trẻ no bụng để tiếp tục học tập, mà phải đảm bảo sự cân đối khoa học giữa 4 nhóm chất.
Theo khuyến nghị, khẩu phần ăn học đường cần tuân thủ tỷ lệ vàng khẩu phần ăn hằng ngày cần cân đối 4 nhóm chất dinh dưỡng, gồm:
Chất bột đường chiếm 55-65% Có trong cơm, bún, phở, mì, khoai, ngô…Đây là nguồn cung cấp năng lượng chính giúp trẻ học tập và vận động.
Chất đạm 13-20% có trong thịt, cá, trứng, tôm, cua, đậu phụ, sữa…Chất đạm giúp phát triển cơ bắp, tăng trưởng chiều cao và tăng cường sức đề kháng.
Chất béo 20-30% có trong dầu thực vật, mỡ động vật, lạc, vừng…Chất béo giúp hấp thu các vitamin tan trong dầu như vitamin A, D, E, K .
Vitamin và khoáng chất có nhiều trong: rau xanh, trái cây, sữa và các thực phẩm giàu vi chất.
Đặc biệt, để tối ưu hóa chiều cao vốn là mối quan tâm hàng đầu của các bậc cha mẹ Việt, thực đơn cần ưu tiên các thực phẩm giàu canxi, sắt, kẽm, vitamin A, D và I-ốt. Ngoài ra cần kiểm soát lượng gia vị trong bữa ăn hằng ngày. Trẻ tiểu học chỉ nên tiêu thụ dưới 4g muối/ngày và học sinh trung học là dưới 5g/ngày. Việc ăn quá mặn hoặc quá ngọt ngay từ nhỏ sẽ lập trình khẩu vị của trẻ theo hướng bất lợi, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, huyết áp và đái tháo đường khi trưởng thành.
Đặc biệt, để hỗ trợ phát triển chiều cao, trẻ cần được bổ sung đầy đủ: Canxi: có trong sữa, tôm, cua, cá nhỏ ăn cả xương . Vitamin D: giúp hấp thu canxi, có trong ánh nắng sáng sớm, cá béo, trứng . Kẽm và sắt: có trong thịt đỏ, gan, trứng, đậu . Vitamin A: có trong cà rốt, bí đỏ, rau xanh đậm. I-ốt: có trong muối i-ốt và hải sản.
Khoảng trống dinh dưỡng từ nhà trường về gia đình
Hiện nay, nhiều trường học đã áp dụng các phần mềm xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng. Tuy nhiên, bữa ăn bán trú tại trường thường chỉ đáp ứng khoảng 30-40% nhu cầu năng lượng cả ngày. Điều này đồng nghĩa với việc 60-70% còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc của gia đình vào bữa sáng và bữa tối.
Thực tế cho thấy, nhiều phụ huynh có tâm lý bù đắp cho con vào bữa tối bằng các món giàu đạm, nhiều dầu mỡ. Thói quen này vô tình gây áp lực lên hệ tiêu hóa, khiến trẻ khó ngủ và dễ tích lũy mỡ thừa. Ngược lại, bữa sáng - bữa ăn quan trọng nhất để cung cấp năng lượng cho não bộ hoạt động lại thường bị xem nhẹ, ăn qua loa hoặc thay thế bằng tiền quà vặt không đảm bảo vệ sinh.
Giải pháp kết hợp cho trẻ phát triển toàn diện
Để trẻ phát triển toàn diện, chỉ dinh dưỡng là chưa đủ. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh mô hình phối hợp chặt chẽ giữa Dinh dưỡng hợp lý - Tăng cường vận động -Sự kết nối Gia đình và Nhà trường.
Giáo dục dinh dưỡng cần được xem là một loại "vaccine" hành vi. Khi trẻ hiểu được giá trị của bát canh rau, tác hại của nước ngọt có gas hay ý nghĩa của việc rửa tay trước khi ăn, trẻ sẽ tự giác thực hành lối sống lành mạnh mà không cần sự ép buộc.
Bên cạnh đó, yếu tố vận động đóng vai trò then chốt. Trẻ cần ít nhất 60 phút hoạt động thể lực mỗi ngày để kích thích sụn xương phát triển, tăng cường chuyển hóa và giải tỏa căng thẳng sau giờ học.
Đầu tư cho dinh dưỡng học đường là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để nâng cao tầm vóc và thể lực của thế hệ tương lai. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý kết hợp với vận động thường xuyên và giấc ngủ đầy đủ sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất và trí tuệ.
Một bữa ăn đúng – Một giờ vận động mỗi ngày – Một giấc ngủ đủ chính là nền tảng vững chắc giúp trẻ em Việt Nam phát triển khỏe mạnh và đạt được chiều cao tối ưu trong tương lai./.